اصطلاحات شطرنج به چه معناست؟ (انگلیسی و فارسی)

دنیای بازی شطرنج دنیای هیجان انگیز از جنگ ذهن هاست. میدانی که بدون هیج خشونتی یک امپراطوری شکست میخورد و مهره های کوچک ما نقش های بزرگی روی صفحه چهارخانه زندگی خودشان ایفا میکنند. این دنیای سیاه و سفید اصطلاحاتی دارد که برای حالت های مختلف و رفتارهای مهره ها تعیین شده که اصل آنها در زبان انگلیسی است و بعد به زیبایی به فارسی ترجمه شده اند.

البته جالب است بدانید کلمه checkmate از کلمه شاه مات به معنی شاه مرده از زبان فارسی خودمان به انگلیسی منتقل شده در این بازی اگر به شاه حمله میشد و شاه راه فراری نداشت ، عبارت شاه مات را میگفتند که در کل جهان جاودانه شده است که بسیار دوستداشتی است که مهم ترین لحظه این بازی به زبان فارسی نام گذاری شده باشد. درکل فرهنگ ایران در پیشرفت بازی شطرنج تاثیر بسزایی داشت و نام آن را از Chatarunga به چطرنگ تغییر دادند. بعد از سالیان طولانی با حمله اعراب به ایران ، نام این بازی به شطرنج تغییر پیدا کرد.

در این مطلب به معرفی این اصطلاحات شطرنج در هردو زبان میپردازیم تا به طور حرفه ای آنها را بیاموزید.

• Check :کیش
  زمانی که شما به شاه بازیکن مقابل حمله کنید، از اصطلاح کیش استفاده می‌شود. در این شرایط یا خود شاه باید حرکت کند یا مهره‌ای بین شاه حریف و مهره شما قرار گیرد. در بهترین حالت می‌توان مهره‌ای که باعث حرکت کیش شده را حذف کرد.

• Double Check : کیش دوگانه
  همانطور که از نام کیش دو گانه پیداست، شاه در این حالت توسط دو مهره مورد حمله قرار می‌گیرد. در این شرایط شاه باید حرکت کند تا از حمله مهره‌ها در امان باشد.

• Book Move : حرکت کتاب ( حرکت آغازی)
  اولین حرکتی که بازیکن برای شروع شطرنج از آن استفاده می‌کند.

• Checkmate : کیش و مات یا شاه مات
  در شرایطی که شاه قادر به دفاع از خود نباشد، اصطلاحا کیش و مات شده و بازی پایان می‌یابد. همان اصطلاحی است که در مقدمه ذکر کردیم.

• Illegal Move : حرکت غیرمجاز
  همانطور که از نام این حرکت پیداست، به حرکتی در شطرنج گفته می‌شود که انجام آن مجاز است. اگر بازیکن قصد داشته باشد مهره خود را به مربعی انتقال دهد که حرکت مجاز نیست، به آن حرکت غیرمجاز گفته می‌شود.

• Draw : تساوی
  زمانی که امکان ادامه بازی وجود نداشته باشد یا ادامه آن تغییر مثبتی در جهت تعیین برنده و بازنده بازی نداشته باشد، به آن تساوی می‌گویند.
• Stalemate : پات
  در شرایطی که شاه در حالت کیش قرار نگیرد، مهره‌ای برای حرکت نداشته و نوبت او باشد، حالت پات پیش می‌آید.

• Fifty-move rule : قانون پنجاه حرکت
  اگر طی پنجاه حرکت از هر بازیکن، هیچ مهره‌ای زده نشود یا پیاده‌ای حرکت نکرده باشد، بازی مساوی اعلام خواهد شد. قانون پنجاه حرکت برای شرایطی ایجاد شد که بازیکنی سعی داشته باشد با خسته کردن شخص مقابل، برنده بازی شود.

• Fianchetto : راه‌حل فیانچتو
  یکی دیگر از اصطلاحات شطرنج است برای زمانی که بازیکنی سرباز خود را یک خانه به جلو حرکت داده و فیل را مقابل اسب ( پشت سرباز) قرار می‌دهد، راه حل فیانچتو نام می‌گیرد. این حرکت به فیل اجازه می‌دهد مهره‌های حریف را به صورت مورب حذف کند.

• Capture : زدن مهره
• Castling : قلعه‌گیری
  یکی از حرکت‌های شطرنج که به واسطه آن می‌توان از شاه حمایت کرد، قلعه گیری است. در این حرکت رخ در جایگاه فیل قرار گرفته و شاه در مربع اسب قرار می‌گیرد؛ دو مهره همزمان با هم حرکت می‌کنند.

• En passant : انپاسان
  زمانی که سربازی دو خانه به جلو حرکت می‌کند، سرباز مقابل می‌تواند آن مهره را حذف کرده و از فرصت خود بیشترین استفاده را ببرد.

• Absolute pin : آچمز
  شرایطی که مهره فرد به دلیل کیش، بی حرکت مانده است.

• Active : مهره فعال
  به مهره‌هایی گفته می‌شود که نقش مهمی را در بازی بر عهده دارند.

• Adjournment : بازی نیمه‌تمام
  بازی که ادامه آن برای زمان دیگری برنامه ریزی می‌شود.

• Attack: حمله
  حرکت دادن مهره‌ها به شکلی که تهدیدی برای مهره‌های مقابل باشند.

• Blitz : بازی رعدآسا
  در حالتی که هر بازیکن تمام حرکات خود را در ده دقیقه و کمتر به اتمام رساند.

• Center : چهارخانه مرکزی شطرنج
• Double Attack : حمله هم‌زمان به دو مهره حریف
• Duffer : بازیکن ضعیف
• En Prise : مهره بی‌دفاع
• Cross table : جدول نتایج
• Double pawn : سرباز دوبله
  وجود دو سرباز هم رنگ در یک ستون

• Escape square : خانه فرار شاه
  شرایطی که شاه مورد تهدید قرار گرفته و فرصت فرار پیدا می‌کند.

• Cramped : عدم تحرک
  مهره‌ای که هیچ حرکتی ندارد.

• Classical : بازی کلاسیک
  بازی که در آن هر دو بازیکن سعی می‌کنند به نقاط مرکزی صفحه دست پیدا کنند.

• Cheapo : تله
  حالتی که اگر حریف مهره خود را در آن قرار گیرد، مهره خود را از دست داده یا کیش می‌شود.

• Blindfold chess : بازی چشم بسته
  یکی از جالب‌ترین حالت‌های بازی شطرنج که نیاز به دقت زیادی دارد، بازی چشم بسته است که در آن شخص با چشم‌های خود حرکت مهره‌ها را نمی‌بیند بلکه وضعیت آن‌ها را در ذهن بررسی کرده و حرکت بعدی را انجام می‌دهد.

نماد و شکل نوشتاری مهره ها

مهره‌ ها را در شطرنج با حروف ویژه‌ ای نشان داده میشوند که میتوان آن را هم از اصطلاحات شطرنج به حساب آورد پس خوب است بدانید:

• سرباز (به انگلیسی : Pawn)‏ با نماد P
• اسب (به انگلیسی : Knight)‏ با نماد N
• فیل (به انگلیسی : Bishop)‏ با نماد B
• رخ (به انگلیسی : Rook)‏ با نماد R
• وزیر (به انگلیسی : Queen)‏ با نماد Q
• شاه (به انگلیسی : King)‏ با نماد K

در این مطلب به معرفی کامل اصطلاحات شطرنج پرداختیم که در زبان شطرنج به طور معمول کاربرد دارند. شما میتوانید برای یادگیری حرکات پایه مهره های شطرنج به این مطلب سری بزنید: هر مهره شطرنج چگونه حرکت میکند؟