شطرنج یکی از بازی های قدیمی جهان محسوب میشود که سالهای سال است از رونق نیوفتاده است. اولین تورنمنت شطرنج در سال ۱۸۵۱ در لندن برگزار شد و مسابقات قهرمانی جهان نیز در سال ۱۸۸۶ انجام شد اما هنوز قدمت این بازی به خیلی قبل تر برمیگردد و در طی سالها دچار یکسری تغییرات هم شده است. شطرنج نبردی بین هوش هاست که جنگی بدون آسیب را به ارمغان میاورد و رزمنده های آن مهره هایی اند که روی صفحه چهارخانه چیده میشود بنابراین میتوان گفت حرکات این مهره ها تعیین میکنند که چه سرنوشتی رقم بخورد.
حرکت هر مهره شطرنج
مهره شاه
- نام: شاه king
- حرکت: یک خانه در هر جهت دلخواه
- ارزش: مهمترین مهره شطرنج
ارزش کل بازی به مهره شاه است ! به عنوان مثال اگر ما وزیر را از دست بدهیم باز هم به بازی ادامه میدهیم. اما اگر شاه را از دست دهیم بازی تمام است از این جهت شاه با ارزش ترین مهره شطرنج محسوب میشود. شاه میتواند به تمام خانه های اطرافش حرکت کند اما فقط یک خانه!
مهره وزیر
- نام: وزیر (ملکه) Queen
- حرکت: ستون ، عرض و قطر (همه جهت)
- ارزش: بسیار بالا
نام اصلی این مهره شطرنج ملکه است اما در فارسی به آن وزیر میگویند. مهره وزیر یا ملکه به دلیل محدود نبودن در حرکت ارزشمندترین مهره بعد از شاه به حساب میاید. میتواند در همه جهتی حرکت کند و به همین دلیل مانور قدرت بالایی دارد.
مهره رخ
- نام:رخ Rook
- حرکت: ستون و عرض (بالا ، پایین ، چپ ، راست)
- ارزش: ۵ امتیاز
این مهره شطرنج هم یکی از مهره های مهمی است که ارزش بالایی دارد و حرکت او در شطرنج به این صورت است که رخ می تواند تا آنجایی که می خواهد حرکت کند اما فقط به جلو-عقب یا طرفین.
مهره فیل
- نام:فیل Bishop
- حرکت: در قطر (ضربدری)
- ارزش: ۳ امتیاز
اگر رنگ خانه ای که فیل در آن قرار دارد روشن باشد، بدین معنی است که فیل فقط میتواند در خانه های روشن حرکت کند. اما اگر رنگ خانه ای که فیل در آن قرار دارد تیره رنگ باشد، بدان معناست که فیل تا زمانی که در صفحه شطرنج قرار دارد باید در خانه های تیره حرکت کند. در نتیجه هر فیل همیشه در همان رنگ خانه ای که شروع می کند می تواند حرکت کند (یک فیل در رنگ روشن و یک فیل در رنگ تیره می باشد).
مهره اسب
- نام:اسب Knight
- حرکت: به صورت L در هر طرف
- ارزش: ۳ امتیاز
اسب یکی از جالب ترین حرکت های شطرنج را داراست. این مهره شطرنج به صورت L حرکت میکند یعنی ۱.دوخانه به طرف بالایاپایین، سپس یک خانه به طرفین ۲.دوخانه به طرفین، سپس یک خانه به طرف بالا یاپایین همچنین تنها مهره شطرنج که میتواند از روی مهرههای دیگر بپرد، اسب است. در بعضی از پوزیسیونی ها که اسب را به اختاپوس تشبیه کردند، اختاپوس ۸ دست و پا دارد و اسب هم حداکثر میتواند ۸ خانه را کنترل کند از این جهت هر از گاهی اسب را به اختاپوس تشبیه میکنند. قبل از حرکت دادن اسب به رنگ خانه ای که اسب در آن قرار گرفته اسب نگاه کنید، اگر رنگ آن خانه روشن بود اسب میتواند به خانه های سیاه حرکت کند.
مهره سرباز
- نام: سرباز Pawn
- حرکت: تنها رو به جلو ، در اولین حرکت امکان حرکت دو خانه دارند، هر حرکت تنها یک خانه
- حمله:مورب تنها یک خانه
- ارزش: ۱ امتیاز
مهره های سرباز کم ارزش ترین مهره تلقی میشوند اما اگر به «کمیت بهتر از کیفیت است» باور داشته باشید میدانید که تعداد بالای این مهره ها (هشت مهره سرباز) یک مزیت است که با زیرکی میتوانید از آنها به بهترین نحوه استفاده کنید. پیاده ها تنها مهره ای هستند که به عقب برنمیگردند. همچنین یک خانه یک خانه به جلو حرکت میکنند، یعنی در همان ستونی که قرار گرفته یک خانه به سمت جلو حرکت میکنند. پیاده میتواند به جلو حرکت کند اما به صورت ضربدری میتواند مهره های حریف را بزند.
قرارگیری مهره های شطرنج در شروع بازی
چیدمان مهره های شطرنج در شروع بازی بسیار مهم و پیرو یک قانون همیشگی است که باید آن را به خاطر بسپارید. اطراف صفحه شطرنج در طول با الفبای انگلیسی از A تا H نام گذاری شده و در عرض از ۱ تا ۸ که به هر خانه یک کد مخصوص داده که هر چهارخانه را میتوانید با آن کد بشناسید. محل شروع هر مهره هم به همین شکل است. به یاد داشته باشید در شطرنج همیشه طرف سفید شروع کننده بازی است.
- شاه: D1
- وزیر:E1
- فیل ها: c1 و F1
- اسب: B1 و G1
- رخ: A1 و H1
- سربازها: A2 تا H2
حال شما محل قرارگیری هر مهره در شروع بازی و نحوه حرکت هرکدام از آنها را میدانید به این معنا که حال پایه شطرنج را آموخته اید. اما متاسفانه شطرنج به حرکات محدود نمیشود و شما دائم با تقلا برای برد مشغول اید و باید تاکتیک ها ، استراتژی ها و قوانین بیشتر را نیز بیاموزید. ارزشش را دارد!
در مرحله بعد شاید بهتر باشد به سراغ اصطلاحات شطرنج بروید که میتوانید از این مطلب آنها را فرا بگیرید: اصطلاحات شطرنج به چه معناست؟ (انگلیسی و فارسی)

